I. dzień V Forum Filozofek, sobota
- 10:00 – 10:10 Otwarcie V Forum Filozofek
Blok I
- 10:10 – 10:40 Kobiece dolegliwości. O roli myśli feministycznej w rozwoju filozofii medycyny. Prezentuje: Agnieszka Nawara
► Szczegóły
Opis wystąpienia: Kobiety od zarania dziejów obecne były w rozwoju zarówno teorii, jak i praktyki medycznej— w roli opiekunek chorych, położnych, lecz również uzdrowicielek, aktywistek i myślicielek. Od powstania w połowie XIX wieku Popular Health Movement, przez Women’s Health Movement lat 60. XX wieku, na współczesnej bioetyce feministycznej kończąc, kobiety stały w opozycji do głównego nurtu filozofii medycyny, współtworząc nurty oparte na etyce troski czy relacyjne modele autonomii. Modele teoretyczne i narzędzia wypracowane przez myśl feministyczną pozostają istotne dla współczesnej praktyki medycznej, wpływając na dyskursy w zakresie praw pacjenta, nowych technologii reprodukcyjnych czy zdrowia psychicznego. Ta nieoczywista historia związków myśli feministycznej z filozofią medyny i bioetyką oraz perspektywy ich dalszego (wspólnego) rozwoju zaprezentowane zostaną w ramach niniejszego wystąpienia.
Opis prelegentki: Jestem absolwentką filozofii, prawa oraz bioetyki na Uniwersytecie Warszawskim oraz doktorantką Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych UW w dyscyplinie Filozofia. W swojej pracy naukowej skupiam się na etyce reprodukcyjnej, etyce zwierzęcej oraz, ostatnimi czasy, dyskursach neuroróżnorodnościowych, zwłaszcza w kontekście etyki pediatrycznej.
- 10:40 – 11:10 Fałszywe, a korzystne, czyli o fałszywych wspomnieniach w myśl teorii epistemicznej niewinności Lisy Bortolotti. Prezentuje: Agnieszka Jadczak
► Szczegóły
Opis wystąpienia: Czy powinniśmy pozbyć się irracjonalnych przekonań? Na to pytanie odpowiada teoria epistemicznej niewinności stworzona przez filozofkę Lisę Bortolotti. Koncepcja ta dowodzi, że niektóre irracjonalne przekonania przynoszą znaczące korzyści z punktu widzenia współczesnej teorii poznania. W moim wystąpieniu rozstrzygnę, czy wnioski te można odnieść do zjawiska powstawania fałszywych wspomnień o przeszłości. Uczynię to poprzez analizę jednego z eksperymentów badających ten fenomen i sprawdzę, czy mechanizmy poznawcze odpowiedzialne za powstanie u badanych fałszywych wspomnień spełniają kryteria pozwalające określić je jako epistemicznie niewinne, czyli przynoszące zarówno korzyści i straty naszemu poznaniu. Tym samym wykażę, że nie tylko prawdziwe przekonania zwiększają naszą wiedzę o rzeczywistości.
Opis prelegentki: Nazywam się Agnieszka Jadczak, studiuję filozofię na Uniwersytecie Warszawskim; filozofia przynosi mi nowe perspektywy ujmowania rzeczywistości i uczy fascynacji światem.
- 11:10 – 11:40 Biały kloc – zrozumieć ideę architektury współczesnej. Prezentuje: Maja Cybuch
► Szczegóły
Opis wystąpienia: Przez ostatnie 100 lat świat architektury przewrócił się do góry nogami. Architekci w zdecydowanej większości odeszli od dekoracyjnych motywów i ornamentów, kładąc szczególny nacisk na czystość i użyteczność formy. Czy to jednak aby na pewno jedyny powód, dla którego świat został zdominowany przez estetyczną powściągliwość, redukcję detalu i minimalizm? W moim wystąpieniu chciałabym krótko opowiedzieć o najważniejszych współczesnych przemianach w świecie architektury oraz spróbować pokazać wam, jakie zaplecze ideowe stoi za radykalnymi zmianami, w wyniku których, dziś na ulicach możemy obserwować wiele tytułowych „białych kloców”.
Opis prelegentki: Studiuję architekturę, interesuję się głównie estetyką, historią sztuki i teorią architektury. Bardzo lubię zgłębiać tło historyczne dzieł oraz szukać przyczynowości w najważniejszych przemianach architektonicznych. Bardziej filozoficznie, interesuję się najnowszą teorią architektury oraz twierdzeniami estetycznymi, które dyktują aktualne i przeszłe trendy, które ukształtowały przestrzeń, w której żyjemy. Instagram – @majacybuch
Blok II
- 11:55 – 12:25 Od teorii do sprawczości. Filozofia jako system operacyjny w pracy i biznesie. Prezentuje: Gabriela Kozłowska
► Szczegóły
Opis wystąpienia: Czy filozofia może być równie konkretnym narzędziem pracy jak Excel? W świecie permanentnego chaosu, nadmiaru bodźców i paraliżu decyzyjnego, to nie technologia, a umiejętność krytycznego myślenia staje się kluczową kompetencją przyszłości.
Podczas tej prelekcji wyprowadzimy teorię z akademickich sal prosto do Twojego życia zawodowego. Pokażę, jak klasyczne nurty myślowe stają się nowoczesnym „systemem operacyjnym” dla każdego, kto szuka sprawczości, niezależnie od płci czy stanowiska. Zamiast abstrakcji, otrzymasz pragmatyczne ramy działania oparte na trzech filarach:
Decyzyjność (Lekcja z Egzystencjalizmu): Jak brać radykalną odpowiedzialność za wybory i budować autentyczność, zamiast ulegać presji otoczenia.
Odporność (Lekcja ze Stoicyzmu): Jak oddzielić szum informacyjny od faktów i budować „kuloodporność” psychiczną w sytuacjach kryzysowych.
Fundament: Jak zamienić chwilową motywację na trwałą postawę i etykę pracy.
Wyjdziesz z tego spotkania z nową perspektywą: filozofia przestanie być dla Ciebie „intelektualnym luksusem”, a stanie się Twoją najsilniejszą, ukrytą przewagą na rynku pracy.
Opis prelegentki: Cześć, studiuję filozofię, ale moją prawdziwą pasją jest „sprowadzanie jej na ziemię” i testowanie w warunkach bojowych.
Obserwuję współczesny rynek pracy i widzę, jak wiele osób, zarówno kobiet, jak i mężczyzn, zmaga się z wypaleniem, brakiem sensu czy paraliżem decyzyjnym. Zaczynam dostrzegać, że odpowiedzi, których wszyscy szukają w nowinkach technologicznych czy coachingu, leżą tak naprawdę w tekstach, które omawiamy na zajęciach.
Pracuję nad tym, by przełożyć język wielkich myślicieli na wyzwania dzisiejszego biznesu i kariery. Choć często zwracam się do kobiet, budując ich pewność siebie, to narzędzia, które odkrywam – krytyczne myślenie, etyka, stoicki spokój, są uniwersalne. Traktuję to jako moją osobistą misję: odczarować filozofię jako abstrakcję i wdrożyć ją jako praktyczną metodę rozwiązywania problemów dla każdego nowoczesnego człowieka. LinkedIn
- 12:25 – 12:55 Zamiast świętych, ludzie. Filozofia warta oswojenia. Prezentuje: Ketz Czarnecka
► Szczegóły
Opis wystąpienia: Co sprawia, że filozofia, tak często uznawana za trudną i niedostępną, staje się czymś żywym i osobistym? W swoim wystąpieniu opowiem o drodze od sceptycyzmu wobec filozofii do refleksji traktowanej jako niezbędny element codzienności.
Odwołując się do własnych doświadczeń oraz do myśli Simone Weil, pokażę, jak filozofia może przekraczać granice akademickiego dyskursu i funkcjonować w ciele, działaniu i osobistych wyborach, inspirować poza granicami światopoglądowymi i wpływać na postrzeganie rzeczywistości. Wystąpienie dotknie także pytania o to, dlaczego w filozofii bardziej potrzebujemy uczciwego spojrzenia na ludzką kruchość niż idealizowanych figur autorytetu.
To zaproszenie do myślenia o filozofii jako przestrzeni wymagającej, ale przy tym głęboko ludzkiej, możliwej do przeżycia także poza uniwersytetem.
Opis prelegentki: Filozofia nie zawsze była mi bliska, przez długi czas wydawała mi się trudna, abstrakcyjna i dziwna w tak nieprzyjemny sposób, że wręcz niepotrzebna. Z czasem jednak stała się dla mnie jedną z najważniejszych przestrzeni myślenia i doświadczania świata, również w bardzo osobisty sposób.
W swoim wystąpieniu chciałabym opowiedzieć o tej zmianie perspektywy oraz o tym, jak filozofia może stać się czymś żywym i obecnym w codzienności, jeśli tylko pozwolimy sobie ją oswoić i odczarować. Chciałabym odwołać się się m.in. do myśli Simone Weil, filozofki, której bezkompromisowość, odwaga i konsekwencja w łączeniu refleksji z działaniem pozostają dla mnie ważnym punktem odniesienia. Jej postawa inspiruje mnie mimo krytycznego stosunku do religii, pokazując, że filozofia może przekraczać światopoglądowe granice.
Ważnym elementem mojej relacji z filozofią jest jej codzienna obecność, ponieważ posiadam kilka tatuaży inspirowanych myślą filozoficzną, traktując to jako formę osobistej, nieakademickiej recepcji filozofii i znak tego, że idee mogą być nie tylko czytane, ale również przeżywane i noszone ze sobą na co dzień.
W filozofii najbardziej fascynują mnie nie nieomylne autorytety moralne, a filozofowie-ludzie, ze wszystkimi słabościami, ograniczeniami i błędami, z takimi łatwiej się utożsamić i takich łatwiej słuchać.
- 12:55 – 13:25 Wiedza i konfirmacja w filozofii Janiny Hosiasson-Lindenbaum. Prezentuje: Julia Deoniziak
► Szczegóły
Opis wystąpienia: Janina Hosiasson-Lindenbaum była jedną z przedstawicielek szkoły lwowsko-warszawskiej. Chociaż jej życie zakończyło się tragicznie w trakcie II wojny światowej, Hosiasson zostawiła po sobie szereg oryginalnych rozwiązań z zakresu logiki i filozofii nauki, skupiając się na zagadnieniu indukcji, konfirmacji i prawdopodobieństwa. W swoim wystąpieniu mam zamiar przybliżyć postać Janiny Hosiasson-Lindenbaum jako wybitnej, choć w pewnej mierze zapomnianej, polskiej filozofki i logiczki. W części właściwej referatu uwagę skupię na jej artykule “On Confirmation” (1940) i paradoksie czarnego kruka (zwyczajowo przypisywanemu Carlowi Hemplowi, który opisał go na łamach czasopisma Mind dopiero pięć lat później). Zastanowimy się, czy obserwacja zarówno czarnego kruka, jak i tego, co nie jest czarne i nie jest krukiem, zwiększa prawdopodobieństwo słuszności twierdzenia, że wszystkie kruki są czarne i zrekonstruujemy argument Hosiasson-Lindenbaum dotyczący aksjomatycznej charakterystyki konfirmacji.
Opis prelegentki: Jestem studentką IV roku filozofii na Wydziale Filozofii UW. Moje zainteresowania obejmują logikę, filozofię języka i filozofię matematyki, a w szczególności tematykę związaną z kwantyfikacją w języku naturalnym, zależnością kontekstową i aplikowalnością matematyki. W filozofii najbardziej lubię poziom abstrakcji nieporównywalny do innych dziedzin.
Panel dyskusyjny
- 13:40 – 15:10 Jak to jest być filozofką? z udziałem Prelegentek i publiczności
W panelu wezmą udział:
- Aleksandra Golecka – nauczycielka filozofii, zastępczyni przewodniczącej Polskiego Towarzystwa Doradztwa Filozoficznego, psychoterapeutka w trakcie szkolenia w nurcie analizy egzystencjalnej i logoterapii. Miłośniczka żywej filozofii opartej na dialogicznym filozofowaniu i egzystencjalnym poruszeniu. Prowadzi profil ogrod_egzystencja (ig, fb). W wolnym czasie odpoczywa na łonie natury i wypatruje wilcze tropy.
- Justyna – Od zawsze lubiłam zadawać dziwne pytania i zachwycać się myślami filozofów, którzy potrafią zadawać jeszcze dziwniejsze. Filozofia daje mi przestrzeń do kwestionowania oczywistości, a jednocześnie uczy pokory wobec kwestii, których nie da się „rozplątać” prostymi odpowiedziami. Poza filozofią studiuję prawo, aby koncepcje, w które wierzę, przekuć w przyszłości w praktykę, a przynajmniej taki mam na razie (nieśmiały) zamiar. Od jakiegoś czasu szczególnie interesują mnie prawa człowieka, co staram się łączyć z praktyką: jestem absolwentką letniej szkoły praw człowieka na Oksfordzie i pracowałam jako praktykantka u Rzecznika Praw Obywatelskich. Prowadzę również profil na Instagramie (@lapchwile_), gdzie łączę refleksje z pogranicza filozofii, prawa, wszystkiego i niczego.
- Martyna Borowska – Jestem autorką (publicystyka, powieści, poezje) i wolną filozofką – nie działam z ramienia żadnej Akademii, choć studiowałam niegdyś na UMK w Toruniu. Początkowo interesowało mnie zagadnienie świadomości i wolnej woli, później zanurzyłam się w studiach nad filozofią indyjską, ostatecznie zaś znalazłam swoje miejsce w filozofii transgresji i transgresyjnych filozofii oraz takich dzieł kultury. Strona autorska: alslowia.design.blog/ Publicystyka: substack.com/@malvasand
- Sylwia Adamiuk – Studiuję filozofię. Pasjonuję się (paradoksalnie) metodologiczną precyzją filozofii średniowiecznej oraz współczesnymi zagadnieniami technologicznymi, takimi jak transhumanizm czy VR (virtual reality). Ten rozstrzał między dawną dyscypliną myślenia a najbardziej aktualnymi pytaniami o przyszłość człowieka najlepiej pokazuje, dlaczego kocham filozofię. Fascynuje mnie jej uniwersalność i zdolność do obejmowania każdej dziedziny. Szczególnie cenię moc stawiania trudnych pytań, które pomagają odnajdywać sens naszego istnienia w zmieniającym się świecie, zarówno fizycznym, jak i cyfrowym.
- Mona Rena – Jestem projektantką mody, filozofką i performerką. W swojej twórczości łączę modę, sztukę, ruch oraz miłość do natury. Ukończyłam filozofię i kulturoznawstwo na Uniwersytecie Gdańskim, a także technologię odzieży, co pozwala mi osadzać wizję artystyczną w precyzyjnych kompetencjach technicznych. Od 2021 roku prowadzę autorską markę MONA RENA, w ramach której rozwijam koncepcję ubiorów somatycznych – rzeźbiarskich form odzieżowych i instalacji somatycznych, pogłębiających świadomość ciała oraz badających relację człowieka z naturą.
Do moich ostatnich realizacji należą immersyjna instalacja „Porost” zrealizowana w Łazienkach Królewskich w Warszawie w ramach wystawy „Łazienki w Zachwycie”, a także kostiumy taneczne dla H.art Company do spektaklu „Cień”.
Moją misją jest poszerzanie znaczenia mody poza funkcję użytkową i estetyczną – traktuję ubranie jako medium artystyczne i filozoficzne, jako znak ruchu. Bliskie jest mi hasło: „wear your next movement”. Fascynują mnie drzewa, w szczególności Araucaria araucana, z którymi czuję ponadczasową więź. Rozwijam praktyki medytacyjne poprzez taniec z drzewami oraz wspinaczkę. Równolegle pogłębiam swoją praktykę barwienia naturalnego tkanin.Znajdziesz mnie na www.monarena.studio oraz @monarena_studio.
II. dzień V Forum Filozofek, niedziela
Blok I
- 10:00 – 10:30 Julia Kristeva a ideologia technologii. Prezentuje: Em Gałwiaczek, ono / jejgo.
► Szczegóły
Opis wystąpienia: Istotą cyfrowej rzeczywistości jest hiperpołączenie, ostrzega Julia Kristeva. Nowoczesna komunikacja jest bowiem natychmiastowa i pozbawiona dystansu – do siebie i do Innego. Nie mam chwili, gdy jestem niepodłączone, gdy mogę oddzielić się od siebie i spojrzeć krytycznie na to, kim jestem. To (auto)wygnanie jest, zdaniem Kristevej, gwarantem samorozwoju. Cudzoziemiec na wygnaniu nie ma dokąd wracać. Nie pozostaje nigdzie na stałe i w efekcie nie jest statyczny. Wciąż i wciąż nabywa nową wiedzę. Dystans daje mu możliwość interpretacji wielu ekspresji (narodowej, politycznej, seksualnej itd.), otwiera na inność obcą i własną. Tymczasem cyfrowa egzystencja oznacza przyjęcie zamkniętej, jednorodnej perspektywy – jeśli nie anonimowego eskapizmu. Analizując teksty Kristevej na temat cudzoziemskości, feminizmu i religii jako ideologii oraz roli psychoanalizy w cyfrowej erze, osoba prelegencka ma na celu przedstawienie możliwej ideologii technologii Kristevej.
Opis osoby prelegenckiej: Kończę studia filozoficzne na Uniwersytecie Warszawskim. Interesuję się fenomenologią religii, feminizmem psychoanalitycznym i myślą suficką, którą staram się popularyzować. Poza akademią zajmuję się prozą i muzyką oraz uczę języka angielskiego w szkole językowej.
- 10:30 – 11:00 Poza spojrzeniem: wirtualna rzeczywistość jako filozoficzny eksperyment myślowy i laboratorium wiedzy o poznaniu? Prezentuje: Aleksandra Cząstkiewicz
► Szczegóły
Opis wystąpienia: Szybki rozwój technologiczny pozostaje w nieustannej „pętli” z nauką – w jaki sposób jednak nauka może także z niego czerpać? Pewnym polem do eksperymentów, również myślowych, staje się wirtualna rzeczywistość (ang. Virtual Reality).
Zgłębimy potencjał technologii VR do rozwijania ram teoretycznych rozważań do kontekstu pozaokulocentrycznego (w przypadku niewidzenia). Zastanowimy się, gdzie przebiegać może granica między ciałem fizycznym a wirtualnym, czy możemy mówić o wirtualności bez wzroku, jaką rolę odgrywa ucieleśnienie w naszym poznaniu.
Argumentuję, że doświadczenie pozawzrokowe nie stanowi uboższej jego formy, lecz ujawnia pierwotnie ucieleśniony, relacyjny charakter poznania. Czerpiąc z fenomenologii, nurtu 4E (w tym hybrydowego ciała) i filozofii technologii, chcę pokazać, że niewizualny VR przesuwa rozumienie doświadczenia ku obecności, a tożsamości z widzialnej formy ku procesowi relacyjnemu. Nie tylko poszerza pole projektowania doświadczeń, lecz pełni funkcję krytyczną wobec dominujących, wzrokocentrycznych modeli nie tylko w filozofii.
Opis prelegentki: Obecnie jestem doktorantką w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych i Sztuki UMCS w Lublinie (dyscyplina? nieśmiało: filozofia!). Lubię kwestionować i zadawać pytania, a wena do nich zwykle pojawia się w mało odpowiednim (dla współtowarzyszy myśli :)) momencie. Za sobą mam lata studiowania kognitywistyki, podczas których umocniło się moje zainteresowanie m.in. zagadnieniami z filozofii umysłu (takimi jak ucieleśnienie poznania, „ja”) czy technologii (np. transhumanizm, wirtualna rzeczywistość), ale i tzw. fenomenologią niewidzenia, o której mówiła m.in. Małgorzata Zuber. Jednocześnie to właśnie te studia sprawiły, że nie czuję się jeszcze (!) w pełni filozofką, choć tę dziedzinę bardzo cenię i wierzę, że przez kolejne lata jeszcze bardziej mnie rozwinie – a być może kiedyś to i ja rozwinę ją? Jestem pod wrażeniem ludzkich umysłów i tego, jakie pytania potrafią zadać, dając innym – parafrazując Daniela Denetta – dźwignie wyobraźni i narzędzia do myślenia. Filozofię traktuję więc jako punkt wyjścia, krytyczną soczewkę, bez której nasze działania – czy te akademickie czy życiowe – zwyczajnie nie byłyby pełne. LinkedIn
- 11:00 – 11:30 Filozofia w sztuce współczesnej: wizualna realizacja tezy. Prezentuje: Weronika Wrzosek
► Szczegóły
Opis wystąpienia: W wystąpieniu zamierzam podjąć temat relacji: refleksją filozoficzna – sztuka współczesna. Moim celem jest przeanalizowanie, w jaki sposób idee filozoficzne przekraczają porządek dyskursu pojęciowego i materializują się w dziełach sztuki. Jako przykłady zaprezentuję wybrane koncepcje filozofek, dotykające zróżnicowanych zagadnień, a następnie zestawię je z przykładami realizacji artystycznych z różnych dziedzin sztuk plastycznych, wykorzystujących różne media. Prezentowane zagadnienia mają za zadanie unaocznić, że współczesna sztuka nie tylko stanowi odbicie idei filozoficznych, ale też prowadzi z nimi dialog, rozwija je, poddaje przekształceniom, reinterpretuje oraz otwiera nowe perspektywy rozumienia świata i ludzkiego doświadczenia.
Opis prelegentki: Jestem artystką i projektantką mody. Z mojej perspektywy filozofia ma wymiar bardzo praktyczny, ponieważ stanowi punkt wyjścia dla moich twórczych poszukiwań, tak w sferze estetyki, jak i w sferze symboli; idee filozoficzne, które mnie inspirują, nadają kontekst moim pracom, a niekiedy wprost przybierają materialne formy. Pracuję w różnych mediach i obszarach – łączę sztukę i projektowanie z refleksją teoretyczną, eksperymentując, jak filozofia może funkcjonować poza oryginalnym tekstem, w wymiarze innym, niż werbalny. Interesuje mnie filozofia obecna w procesie twórczym, która dla mnie stanowi narzędzie dialogu z odbiorcą oraz refleksji nad samą sobą jako artystką i kontekstem kulturowym tworzonych przeze mnie prac. Instagram
Blok II
- 11:45 – 12:15 Dusza czy umysł? Filozofia wedyjska a współczesna koncepcja umysłu. Prezentuje: Wioletta Nowakowska
► Szczegóły
Opis wystąpienia: Wystąpienie poświęcone jest ontologicznej analizie pojęcia podmiotu w filozofii wedyjskiej na tle współczesnych koncepcji umysłu. Punktem wyjścia jest pytanie o to, czy człowiek może być adekwatnie opisywany wyłącznie poprzez procesy mentalne, poznawcze i emocjonalne, czy też – jak sugeruje filozofia wedyjska – podmiotowość wykracza poza porządek umysłu i materii.
Wykład wprowadza podstawowe rozróżnienia obecne w myśli wedyjskiej, w szczególności między duszą (ātmā) a umysłem (manas), oraz omawia ich konsekwencje dla rozumienia tożsamości, działania i wyzwolenia. Filozofia wedyjska zostaje przedstawiona jako spójny system ontologiczny, który kwestionuje redukcjonistyczne ujęcia podmiotu i proponuje alternatywną perspektywę refleksji nad sensem działania i przekroczeniem cierpienia. Wystąpienie ma charakter problemowy i stanowi punkt wyjścia do dalszej refleksji filozoficznej nad statusem podmiotu.
Opis prelegentki: Nazywam się Wioleta Nowakowska. Jestem studentką psychologii na Akademii Medycznych i Społecznych Nauk Stosowanych w Elblągu, oraz praktykiem pracy z człowiekiem w obszarze doświadczenia i świadomości.
Filozofią zajmuję się jako przestrzenią fundamentalnych pytań o podmiotowość, tożsamość i strukturę rzeczywistości. Moje zainteresowania koncentrują się wokół ontologii człowieka oraz porównawczej analizy systemów filozoficznych, ze szczególnym uwzględnieniem filozofii wedyjskiej i jej koncepcji duszy (ātmā) oraz umysłu (manas). Filozofię traktuję nie jako zbiór doktryn, lecz jako narzędzie refleksji nad przyjmowanymi — często nieuświadomionymi — założeniami dotyczącymi natury człowieka i sensu działania.
W swoich rozważaniach interesuje mnie zwłaszcza napięcie między współczesnymi, immanentnymi ujęciami umysłu a tradycjami filozoficznymi, które operują pojęciem podmiotu wykraczającego poza porządek materialny i mentalny. Filozofia jest dla mnie także praktyką myślenia zakorzenioną w codziennym doświadczeniu, pozwalającą konfrontować abstrakcyjne koncepcje ontologiczne z realnymi pytaniami o sens działania, cierpienie i wolność. Wykład traktuję jako zaproszenie do wspólnej refleksji, a nie prezentację zamkniętych tez.
Wybrane refleksje publikuję również na profilu Facebook.
- 12:15 – 12:45 Feminizm nieoczywisty. Edyta Stein między kobiecością a katolicyzmem. Prezentuje: Katarzyna Janków
► Szczegóły
Opis wystąpienia: Referat stanowi próbę reinterpretacji myśli Edyty Stein, sytuując ją między feminizmem a katolicyzmem. Jej studia nad kobiecością wychodzą przede wszystkim z potrzeby rozpoznania filozoficznego, które dowodzi, że feminizm w jej wydaniu jest, co prawda, subtelnie zarysowany, ale tym samym obecny w nieoczywistych miejscach. Wystąpienie będzie poświęcone tomie pism autorstwa Stein „Kobieta: pytania i refleksje” szczególnie problemom takim jak: edukacja kobiet i polityczne równouprawnienie.
Opis prelegentki: Studiuję filozofię na Uniwersytecie Wrocławskim i czuję potrzebę tworzenia przestrzeni możliwie jak najbardziej dostępnej dla każdej zainteresowanej osoby. Prowadzę Koło Naukowe Filozofii Stosowanej, które jest otwarte na ludzi niemających wcześniejszego doświadczenia z filozofią. Interesuję mnie psychoanaliza, a pracę licencjacką piszę o filozofii polskiej.
- 12:45 – 13:15 Kabała, endosymbioza i monadologia. Życie i myśl Anne Conway. Prezentuje: Maciej Miłosz
► Szczegóły
Opis wystąpienia: Postaram się – w sposób nie tylko uniwersytecki, jako że sam jestem spoza uniwersytetu – przybliżyć postać Anne Conway, XVII-wiecznej myślicielki, autorki – wydanych pośmiertnie i anonimowo – „Zasad filozofii antycznej i nowoczesnej”, znanej dość dobrze w kręgu anglojęzycznym, ale niedostatecznie pamiętanej po polsku. Drobnym wyjątkiem jest świetna monografia i przekład jej dzieła autorstwa Joanny Usakiewicz sprzed ponad 20 lat, które przeszły bez żadnego szczególnego zainteresowania i które są dla mnie głównym źródłem wiedzy. Wychodząc od zarysu biograficznego i inspiracji duchowych, skupię się na Conwayowskiej krytyce dualizmu Kartezjusza oraz przede wszystkim na jej wizji monad, znacząco odmiennej od wizji Leibniza, dla którego była inspiracją. Punktem wyjścia będzie dla mnie interesująca uwaga Olgi Tokarczuk nt. kontrastu między monadologią Leibniza a biologiczną teorią endosymbiozy i holobiontu, z którą współcześnie zestawia się niekiedy prekursorską myśl Conway.
Opis prelegenta: Jestem uczniem pierwszej klasy III LO w Gdyni. Z zamiłowania – tarocistą i tokarczukologiem. Zajmuję się przede wszystkim pisaniem (publikowałem na łamach „Tlenu Literackiego”, „Kwintesencji” czy na Substacku, kolejne teksty są w drodze), a w przerwach także neuronauką poznawczą i okolicami. Pracuję nad własną powieścią i początkuję jako niezależny badacz, niedługo mój artykuł stanie się osobnym rozdziałem dużej, recenzowanej monografii nt. technologii autonomicznych i ich wielopoziomowego znaczenia. O wszystkim informuję na swoim Instagramie: @maciekmilosz314, gdzie serdecznie zapraszam.
Instagram | Tekst: Biologia i medycyna w twórczości Olgi Tokarczuk | Tekst: Fizyka i matematyka w twórczości Olgi Tokarczuk | Tekst: Najlepsze zdanie literatury
Blok III
- 13:30 – 14:00 Filozofia polityki Hanny Arendt. Prezentuje: Karol Tekiel
► Szczegóły
Opis wystąpienia: Hanna Arendt wydaje mi się ciekawą myślicielką. Chciałbym omówić jej przemyślenia, głównie na temat polityki, czy na temat człowieka. Pokażę w jaki sposób patrzyła na totalitaryzmy, które rozgrywały się na jej oczach. A ta optyka może wydawać się niejednoznaczna, głownie przez fakt dwóch prac o odmiennych wydźwiękach. W „Korzeniach totalitaryzmu” zło jest ukazywane jako strasznie krwawe, totalitaryzm jako demon. Zaś w „Eichmann w Jerozolimie”, zbrodniarz wojenny, Adolf Eichmann, zostaje pokazany raczej jako potulny urzędnik, który „spełniał swoje rozkazy”. Podczas rozprawy doszło nawet do skrajnego absurdu, Eichmann powołał się na Kanta i jego imperatyw kategoryczny, który głosi: „Postępuj jedynie wobec takiej maksymy, co do której chciałbyś, aby była powszechnie obowiązująca”. Nazista zmienia treść imperatywu na: „Postępuj wobec takiej maksymy, którą zatwierdziłby Adolf Hitler”, co pokazuje jak bardzo jego wola osunęła się w cień na rzecz wykonywania poleceń od góry.
Opis prelegenta: Cześć, jestem Karol, mam 17 lat. Chodzę do Chmury, gdzie mogę w pełni rozwijać swoją pasję do filozofii, która trwa od ładnych paru lat (sześć, może siedem – poznałem ją jeszcze w szkole podstawowej). W roku 2025 udało mi się zostać laureatem 11 miejsca Olimpiady Filozoficznej. W międzyczasie prowadziłem wiele zajęć, na których pokazywałem, że filozofię można uczyć się w prosty i często po prostu absurdalny sposób. Nie mam żadnego problemu, aby koncepcję czasu Św. Augustyna przedstawić za pomocą żonglowania ziemniakami albo Immanuela Kanta przez pytanie: „Czy ufolud poznaje świat w czasie i przestrzeni oraz 12 kategoriach intelektu”?
- 14:00 – 14:30 Mary Wollstronecraft – krzyk w obronie kobiet. Prezentuje: Alicja Bazan
► Szczegóły
Opis wystąpienia: Zamierzam przedstawić historię prekursorki feminizmu. Angielska pisarka i filozofka miała bardzo trudne doświadczenia w dzieciństwie. Zapewne to jej doświadczenia z przemocowym wobec matki i dzieci ojcem doświadczenia utwierdziły ją w przekonaniu, że żadna płeć nie powinna mieć władzy nad inną i że należy za wszelką cenę dążyć do zapewnienia równości i bezpieczeństwa. Już jako nastolatka była niezwykle odważna, co należy ogromnie w niej podziwiać.
Opis prelegentki: Filozofią interesowałam się już od szkoły podstawowej, dzięki cioci – filolożce klasycznej. Chcąc się dostać na studia z psychologii, zdawałam maturę z filozofii i wtedy jeszcze więcej zaczęłam się jej uczyć. Odkryłam, jak bardzo jest fascynująca.
- 14:30 – 15:00 Narodzenie, życie, śmierć i humanizm – refleksje nad „Narodzić się” Luce Irigaray. Prezentuje: Weronika Muc
► Szczegóły
Opis wystąpienia: Luce Irigaray zaprasza do myślenia o narodzinach jako fundamencie naszej egzystencji, tożsamości i relacji z innymi. To filozoficzny namysł nad tym, jak rozumiemy swoje bycie w świecie i jak można myśleć o humanizmie. Irigaray uważa, że to właśnie moment narodzin, nie zaś śmierci, najwięcej mówi nam o człowieku. Podczas wystąpienia przybliżę koncepcje zawarte w jej książce „Narodzić się” stawiając ją w świetle innych rozstrzygnięć nurtów filozofii współczesnej i zadając pytania, zachęcające do wspólnej dyskusji.
Opis prelegentki: Studentka filozofii na Uniwersytecie Wrocławskim oraz orientalistyki chrześcijańskiej na Uniwersytecie Opolskim, reprezentantka Koła Naukowego Filozofii Stosowanej, w ramach którego aktywnie działam i udzielam się w publicznych debatach i wykładach. Interesuję się szeroko pojętą filozofią współczesną, a szczególnie myślą Martina Heideggera, w tym problematyką nicości i filozofią sztuki, a także filozofią dialogu, myślą feministyczną oraz szeroko pojętymi filozofiami wschodnimi. Poza filozofią pasjonuje mnie malarstwo i grafika, które też czynnie uprawiam, łącząc je z refleksją filozoficzną. Koło Naukowe Filozofii Stosowanej
Blok IV
- 15:15 – 15:45 Spektrum autyzmu a koncept obiektu granicznego – co filozofia może wnieść do postrzegania autyzmu? Prezentuje: Barbara Bojarska
► Szczegóły
Opis wystąpienia: W moim wystąpieniu chciałabym zastanowić się nad tym, jak można wykorzystać obiekt graniczny w kontekście badań nad neuroatypowością. Jest to pojęcie rozwinięte przez Susan Leigh Star i Jamesa R. Griesemera w tekście „Institutional ecology, translations and boundary objects: Amateurs and professionals in Berkeley’s Museum of Vertebrate Zoology” (1989). Badacze ci zwrócili uwagę na problem wspólnych reprezentacji w przypadku przecinających się światów społecznych. Griesemer i Star opisali obiekt graniczny na podstawie przypadku Museum of Vertebrate Zoology w Berkeley. Różni aktorzy – profesjonaliści, laicy, a także zwierzęta, wspólnie tworzą obiekt graniczny, jakim jest wspomniane muzeum, pomimo braku konsensu co do szczegółowych definicji. Koncept obiektu granicznego może być stosowany również w odniesieniu do psychologii i psychiatrii, na przykład przy analizie podręczników diagnostycznych, w studiach nad niepełnosprawnością, a także konkretnie w odniesieniu do autyzmu, co chciałabym pokazać.
Opis prelegentki: Cześć, mam na imię Basia. Mam 25 lat i jestem absolwentką studiów licencjackich z filozofii oraz studiów licencjackich z kognitywistyki na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Aktualnie jestem w trakcie kończenia studiów magisterskich z filozofii. Kiedy byłam w liceum i pierwszy raz stanęłam przed wyborem studiów, filozofia nie wchodziła nawet dla mnie w grę. Wydawało mi się, że to zbiór aforyzmów, typu „Myślę, więc jestem”, których będzie trzeba uczyć na pamięć. Wybrałam kognitywistykę i to właśnie w trakcie tych studiów odkryłam, że interesuje mnie filozofia. Na przedmiotach skupionych wokół logiki, metodologii i filozofii umysłu czułam sie najlepiej. Po ukończeniu kognitywistyki wybrałam się zatem na filozofię. W filozofii najbardziej lubię to, że pozwala uzyskać nowe spojrzenie na praktycznie każdy aspekt życia – możemy w jej ramach zapytać o to, czym są przedmioty, czym jest zdrowie, czym jest dana gałąź wiedzy, czym jest liczba, co jest celem życia. Z czasem odkryłam nawet, że interesują mnie nie tylko zagadnienia powiązane stricte z metodologią nauk i logiką, ale także ze styku filozofii i socjologii, między innymi te spoglądające na pracę naukowców jako na uwikłaną w czynniki społeczne.
- 15:45 – 16:15 Etyka w białym kitlu: Czy na polskich uczelniach medycznych jest miejsce dla bioetyki? Prezentuje: Martyna Najmrocka
► Szczegóły
Opis wystąpienia: Celem wystąpienia jest wielowymiarowa analiza statusu bioetyki – zarówno jako dyscypliny akademickiej, jak i niezbędnego narzędzia pracy w polskim systemie ochrony zdrowia. Często sprowadzana do roli teoretycznego „dodatku”, bioetyka traci swój praktyczny wymiar, stając się martwym zapisem w sylabusie.
Jako studentka medycyny i filozofii, pragnę przyjrzeć się bolesnym rozbieżnościom między idealistycznymi założeniami programowymi a realnymi potrzebami przyszłych lekarzy. Codzienność szpitalna – naznaczona presją czasu, biurokracją i deficytami kadrowymi – brutalnie weryfikuje akademicką teorię. W wystąpieniu postawię pytanie: czy obecny model edukacji skutecznie przygotowuje nas do radzenia sobie z dylematami moralnymi i wypaleniem zawodowym? Czy uczy empatii, czy raczej cynizmu?
Podczas odczytu nie tylko zdiagnozuję te problemy, ale też zaproponuję perspektywę integracji żywej refleksji filozoficznej z praktyką kliniczną, wskazując, jak humanistyka może realnie uzdrowić zarówno relację lekarz-pacjent, ale także lekarz-lekarz.
Opis prelegentki: Interesuję się dokładnie tym co studiuję, czyli filozofią i medycyną – to one obie mają w moim sercu bardzo ważne miejsce! Jest to połączenie, które wciąż eksploruję i rozwijam, dlatego dokładne sprecyzowanie moich zainteresowań jest dość trudne. W filozofii poszukuję tego, co medyczne, bo uważam, że dopiero z filozoficzną wiedzą będę w stanie w pełni zrozumieć moją, chyba największą, pasję jaką jest medycyna i wiedza o człowieku. Szczególnie fascynuje mnie pojęcie ciała w filozofii nauki i odniesienie go do substancji, jaką jest człowiek. Swoją pasję i jednocześnie niszę znajduję powoli również w bioetyce z medycznego punktu widzenia, o której zdecydowałam się przedstawić mój krótki odczyt. Facebook
- 16:15 – 16:45 Zwierzęta w filozofii kobiet: od etyki troski do sprawiedliwości międzygatunkowej. Prezentuje: Julia
► Szczegóły
Opis wystąpienia: Wystąpienie poświęcone jest filozofkom, które odegrały kluczową rolę w kształtowaniu współczesnej refleksji nad zwierzętami i relacjami międzygatunkowymi. Punktem wyjścia będzie pokazanie, w jaki sposób kobiety-filozofki podważały antropocentryczne założenia filozofii głównego nurtu i wprowadzały do niej kategorie troski, relacyjności oraz sprawiedliwości wykraczającej poza świat ludzki.
W trakcie wystąpienia omówione zostaną koncepcje Mary Midgley, Marthy Nussbaum, Carol J. Adams, Val Plumwood i Donny Haraway. Ich prace posłużą jako przykład tego, jak różne nurty filozoficzne: etyka cnót, filozofia feministyczna, ecofeminizm i posthumanizm, zmieniały sposób myślenia o zwierzętach, odpowiedzialności moralnej i wspólnym świecie ludzi oraz innych gatunków.
Celem wystąpienia jest pokazanie, że rozważania etyczne pomijające myśli filozofek pozostają niepełne, reprodukują hierarchie, które same próbują krytykować, i pomijają pytania o władzę, uprzedmiotowienie oraz strukturalne formy przemocy wobec istot innych niż ludzkie.
Opis prelegentki: Jestem wykładowczynią akademicką, której praca dydaktyczna skupia się na dobrostanie zwierząt w różnych ujęciach od filozoficznego do praktycznego. Interesuje mnie to, w jaki sposób etyka i idee filozoficzne wpływają na decyzje konsumenckie, normy społeczne i sposób organizowania relacji międzygatunkowych.
W swojej pracy czerpię z etyki zwierząt, filozofii feministycznej oraz krytyki antropocentryzmu, traktując je jako narzędzia do analizy współczesnych problemów społecznych, kulturowych i politycznych. Inspirują mnie myśli filozofek, które wprowadzają do filozofii kategorie relacyjności, troski i sprawiedliwości wykraczającej poza perspektywę wyłącznie ludzką.
Filozofię postrzegam nie tylko jako dyscyplinę akademicką, lecz także jako formę odpowiedzialnej refleksji nad światem, w którym żyjemy – światem wymagającym nowych języków opisu, zgłębienia zagadnień odpowiedzialności moralnej i ustanowienia nowych ram etycznych.